Öğrenme ve İlham Yazılar

İçsel Bir Merakla Başlayan Sorgulama Bir düşünün: çevrenizde biri “Tehlikeli Yürüyüş hikâyesi gerçek mi?” diye sorduğunda, ilk tepkiniz ne olurdu? Bu soru, yüzeyde basit gibi görünse de insan zihninin nasıl çalıştığını, duygularımızın ve sosyal çevremizin algılarımızı nasıl şekillendirdiğini mercek altına almaya çok uygun. duygusal zekâ, bilişsel önyargılar, sosyal etkileşim… Tüm bu kavramlar, bir hikâyenin gerçeklik algısını değerlendirirken kafamızda beliriveren pencereler gibidir. “Tehlikeli Yürüyüş hikâyesi”nin gerçek olup olmadığına dair somut bir kanıt sunmadan önce, bu tür bir sorunun psikolojik zeminde ne anlama geldiğini anlamak bizi daha derin bir sorgulamaya götürür. Bu yazıda olguyu, bilişsel, duygusal ve sosyal psikolojinin ışığında incelerken okurun…

Felsefede İsteme Nedir? Hayatın İçinden Bir Soru Sabah kahvemi alırken bir an durup düşündüm: “Ben gerçekten ne istiyorum?” Basit gibi görünse de, bu sorunun felsefede derin bir karşılığı var. Felsefede isteme nedir? sorusu, yalnızca günlük arzularımızı değil, aynı zamanda irademizi, ahlaki seçimlerimizi ve hayatın anlamını sorgulayan bir kapıyı aralar. Gençken bir hedef için çabalamak, emekli birinin geçmiş kararlarını değerlendirmesi ya da bir memurun rutin içinde küçük seçimleri yaparken hissettiği içsel tartışmalar, hepsi istemenin farklı yüzleri olarak karşımıza çıkar. — İstemenin Tarihi Kökenleri Felsefe tarihinde isteme, antik Yunan’dan başlayarak modern düşünceye kadar uzanan bir kavram olarak ele alınmıştır. Antik Dönem: Arzu…

İnsan, Başı Boş Bırakılacağını mı Sanır? Giriş Hepimiz, bazen hayatta tek başımıza kalıp kendi yolumuzu bulmamız gerektiğini düşünürüz. Ama gerçekten başıboş bırakılabilir miyiz? Özellikle sosyal yapılar içinde büyüyen bir insanın “başına buyruk” hareket etmesi ne kadar mümkün? Bir de bunu küresel çapta düşündüğümüzde, farklı kültürlerde ve toplumlarda bireylerin bu soruya nasıl yaklaşabileceğini merak ediyorum. Hadi, biraz derinleşelim ve “İnsan, başı boş bırakılacağını mı sanır?” sorusunun yanıtını farklı açılardan irdeleyelim. Türkiye’de “Başı Boşluk” Kavramı Bursa’da, İstanbul’dan veya Ankara’dan çok da farklı olmayan bir şehirde yaşamımı sürdürüyorum. Yani büyük şehirlerdeki insan kalabalığından çok daha küçük ama dinamik bir toplumsal yapıyı deneyimliyorum. Bursa’daki…

Kırık Ayak Üzerine Ne Zaman Basılır? Kültürler Arasında Bir Yolculuk Farklı kültürleri keşfetmeye ve insan deneyimlerini anlamaya olan merak, bizi alışılmış soruların ötesine taşır. Kırık ayak üzerine ne zaman basılır sorusu, tıbbi bir soru gibi görünse de, antropolojik bir bakış açısıyla ele alındığında, toplumsal normlar, ritüeller ve kimlik oluşumuyla iç içe bir tartışmaya dönüşür. İnsanlar, yaralanma ve iyileşme süreçlerini yalnızca biyolojik değil, kültürel bir çerçevede de değerlendirir; bu durum, farklı toplumlarda sağlık ve toplumsal davranış biçimlerinin nasıl şekillendiğini anlamak için eşsiz bir fırsat sunar. İyileşme ve Toplumsal Ritüeller Dünyanın farklı köşelerindeki topluluklar, iyileşme süreçlerini ritüellerle çevreler. Örneğin, Güneydoğu Asya’nın bazı…

Soyulan Deri Nasıl Tamir Edilir? Soyulan deri, tıpkı hayatın kendisi gibi: Ne kadar dikkat edersen et, bir gün bir yerden mutlaka soyulacak. Bu olayın nasıl gerçekleştiği, hangi koşullarda başımıza geldiği, sonuçta ne kadar acı verdiği ya da ne kadar hafif atlatıldığını sorgulamak önemli olabilir, ama esas mesele şu: Soyulan deriyi nasıl tamir edebiliriz? Hadi gelin, bu soruya biraz cesurca ve eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşalım. Soyulan Deri Nedir, Hangi Koşullarda Karşılaşırız? Öncelikle, “soyulan deri” kavramını biraz daha açalım. Soyulma, cildin dış tabakasının (epidermisin) hasar görmesi sonucu meydana gelir. Çoğu zaman kuruluk, aşırı sıcak veya soğuk, kimyasal etkiler ya da basitçe…

Nasrettin Hoca Eşeğe Ters Binmiş Heykel Nerededir? Eskişehir’de, üniversitenin bahar ayında çimlerde güneşlenirken bir kafede otururken, bir arkadaşım bana Nasrettin Hoca’nın eşeğe ters binmiş heykelinin nerede olduğunu sordu. Ben de “Vallahi, daha dün oradaydım!” dedim ama aslında biraz düşünmem gerekti. Çünkü Nasrettin Hoca’nın bu ünlü heykeli, her ne kadar komik ve tanıdık bir görsel olsa da, nerede olduğunu bilmeyenler için bir bilmeceden farksız olabilir. Ama o heykel, Eskişehir’de gerçekten de tam anlamıyla bir “işlevsel sanat” örneği olarak karşımıza çıkıyor. Hadi gelin, Nasrettin Hoca’nın eşeğe ters binmiş heykelinin nerede olduğunu, nasıl bir anlam taşıdığını ve bunun neden bu kadar önemli olduğunu…

Lepistesler Ne Zaman Çiftleşir? – Herkesin Bilmeyi İstediği O Gizemli An İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşımdayım ve gerçekten, bazen hayatın anlamını çözmeye çalışırken başımı o kadar çok ağrıtıyorum ki, akvaryumda ne zaman lepisteslerin çiftleşeceği sorusu bana en büyük felsefi soru gibi geliyor. Her şeyin bir zamanı var, değil mi? İnsanlar, günün birinde önemli bir soruya karar verirken bir dönüm noktasına gelirler. “Lepistesler ne zaman çiftleşir?” işte bu soru da bana tam olarak o noktayı hatırlatıyor. Çünkü, bu soruyu anlamak sadece balıklar için değil, hayatın ta kendisi hakkında derin şeyler öğretmeye başlıyor. Ama gelin, konuyu biraz hafifletelim ve gerçekten düşündüğüm gibi, “Lepistesler…

Fermi Teorisi: Bir Akşam Üzerine Düşünceler ve Kendi Kafamda Kurguladığım Sonsuzluk Kayseri’nin Bir Akşamında… O akşam, Kayseri’nin sert rüzgarı, o tipik “havanın bozulacağı” anlardan biriydi. Güneş yavaşça kaybolurken, bir yanda ışıklar sönüyor, diğer yanda yaşamın gürültüsü devam ediyordu. Benim içinse, her şey birden sessizleşmişti. Zihnimde tuhaf bir karmaşa vardı. Evimin penceresinden dışarıyı izlerken, bir türlü odaklanamıyordum. Genelde bu kadar basit bir akşamda, etrafın gidişatını düşünmeye kalkmazdım. Ama o gün, bir şey beni buna itti. O güne kadar bildiğim en karışık konu, bir bakıma zihnime hapsolmuştu: Fermi teorisi. Fermi’nin Sorusu ve Benim Hayal Kırıklığım Fermi teorisi dediğimde çoğu kişi, “Ne demek…

Feraiz Nedir Dini? Feraiz, İslam dininde belirli bir konuda yapılması gereken, yapılması farz olan, yerine getirilmesi zorunlu olan görev ve yükümlülükleri ifade eder. Çoğunlukla miras hukuku ve ibadetler gibi dini bir bağlamda kullanılsa da, kelime anlamı itibariyle çok daha geniş bir yelpazeye sahiptir. Dini anlamda “feraiz”, her Müslüman’ın yerine getirmesi gereken ve İslam hukukunda kesin olarak belirlenmiş olan emirleri kapsar. Bu yazımda, feraiz kavramını farklı bakış açılarıyla inceleyecek ve onun İslam’daki yerini tartışacağım. Hem mühendislik hem sosyal bilimler perspektifinden değerlendirme yaparak, içimdeki her iki sesi de konuşturmaya çalışacağım. Zira bazen analitik bir bakış açısı ve duygusal bir yaklaşımla, kavramları daha…

Senedinde Kopukluk Olmayan Hadislere Ne Denir? Psikolojik Bir Mercek Bir okul bahçesinde çocukluğumda oturup, sürekli birbirimize “Bu olay gerçekten oldu mu?” diye sorduğum çok olurdu. Gerçeklik, bizim için sadece gözlemlerimizden ibaret değildi; aynı zamanda güvenilir akıllardan, tutarlı anlatılardan ve yaşadığımız insanların bize ne söylediğinden de oluşuyordu. Şimdi benzer bir merakı, “senedinde kopukluk olmayan hadislere ne denir?” sorusuyla ekonomi, tarih veya din perspektifinden değil, insan davranışlarının ardındaki bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji süreçleri açısından ele almak istiyorum. Kelimenin teknik cevap tarafı, hadis ilimlerinde “sahih” hadis olarak bilinir. Yani senedinde kopukluk olmayan, rivayet zinciri eksiksiz ve güvenilir olan haberler için kullanılan terimdir.…